حسابرسی داخلی یعنی یک تیم مستقل، فرایندهای مالی و عملیاتی شرکت را بررسی کند و به مدیران بگوید کجا ریسک، خطا یا اتلاف وجود دارد. برخلاف حسابرسی مستقل که پایان سال انجام میشود، حسابرسی داخلی در طول سال و با هدف بهبود کار انجام میشود. پیشگامان حساب این خدمت را برای شرکت‌هایی ارائه می‌دهد که واحد حسابرسی داخلی ندارند یا می‌خواهند آن را تقویت کنند.
حسابرسی داخلی به چه شرکت‌هایی کمک میکند؟
شرکت‌هایی که چند شعبه، انبار بزرگ، حجم خرید و فروش بالا یا پرسنل زیاد دارند، بیشتر از همه به حسابرسی داخلی نیاز دارند. در این شرکتها مدیر نمی‌تواند همه جزئیات را خودش کنترل کند.
حسابرسی داخلی به مدیر اطمینان می‌دهد که پول، کالا و اطلاعات شرکت درست مدیریت میشود و گزارش‌هایی که به او می‌رسد قابل اعتماد است.
حوزه‌هایی که بررسی می‌کنیم
-
خرید و پرداخت
تأیید خریدها، انتخاب تأمین‌کننده، پرداخت‌ها و اسناد پشتیبان.
-
فروش و دریافت
قیمت‌گذاری، تخفیف‌ها، اعتبار مشتریان و وصول مطالبات.
-
انبار و موجودی
ورود و خروج کالا، شمارش، کسری و ضایعات.
-
حقوق و دستمزد
پرسنل واقعی، کارکرد، اضافه‌کار و پرداخت‌ها.
-
نقد و بانک
تنخواه، صندوق، حساب‌های بانکی و مغایرت‌ها.
-
کنترل‌های داخلی
ارزیابی تفکیک وظایف و سطوح تأیید.
حسابرسی داخلی با حسابرسی مستقل چه فرقی دارد؟
| موضوع | حسابرسی داخلی | حسابرسی مستقل |
|---|---|---|
| هدف | بهبود فرایندها و کنترل ریسک | اظهارنظر درباره صورت‌های مالی |
| زمان | در طول سال و مستمر | معمولاً پایان سال مالی |
| مخاطب گزارش | مدیرعامل و هیئت‌مدیره | سهام‌داران، بانک، سازمان مالیاتی |
| الزام قانونی | برای بیشتر شرکتها اختیاری | برای برخی شرکتها الزامی |
مراحل حسابرسی داخلی
- شناخت شرکتبررسی ساختار، فرایندها و ریسک‌های اصلی.
- برنامه حسابرسیتعیین حوزهها، زمان‌بندی و روش بررسی.
- اجرا و آزمونبررسی نمونه‌ای اسناد، مصاحبه و مشاهده فرایندها.
- گزارش و پیگیریگزارش یافته‌ها، پیشنهادها و پیگیری اجرای اصلاحات.
خروجی حسابرسی داخلی چیست؟
گزارش حسابرسی داخلی باید کاربردی باشد، نه فقط فهرستی از ایرادها. در گزارش ما، هر یافته همراه با اهمیت آن، اثر مالی تقریبی و پیشنهاد اصلاح مشخص ارائه میشود. پس از مدتی هم دوباره بررسی می‌کنیم که اصلاحات اجرا شده یا نه.
این گزارش محرمانه است و فقط به مدیرانی که شما تعیین میکنید تحویل داده میشود.
نمونه یافته‌های رایج حسابرسی داخلی
| حوزه | یافته رایج | پیامد |
|---|---|---|
| خرید | خرید بدون استعلام قیمت یا از یک تأمین‌کننده ثابت | هزینه بیشتر از قیمت بازار |
| انبار | نبود رسید و حواله برای بخشی از جابه‌جایی‌ها | کسری انبار بدون توضیح |
| تنخواه | هزینه‌های بدون فاکتور یا تأیید | هزینه غیرقابل قبول مالیاتی |
| فروش | تخفیف‌های بدون سقف و تأیید | کاهش حاشیه سود |
| حقوق | اضافه‌کار بدون ثبت ورود و خروج | پرداخت بیش از کارکرد واقعی |
بیشتر این یافته‌ها با چند تغییر ساده در روال کار قابل رفع است؛ مثل تعیین سقف تأیید، تفکیک وظایف یا شمارش دوره‌ای. هدف ما پیشنهاد راه‌حل‌هایی است که کار را کند نکند.
حسابرسی داخلی مستمر یا یکباره؟
برای شرکتهای کوچک‌تر، یک بار بررسی در سال یا بررسی متمرکز یک حوزه پرریسک (مثلاً انبار یا خرید) کافی است. شرکتهای بزرگ‌تر معمولاً از حسابرسی داخلی مستمر یا فصلی سود بیشتری می‌برند؛ چون ضعف‌ها زودتر دیده می‌شوند و فرصت اصلاح پیش از پایان سال مالی وجود دارد.
در جلسه اولیه، با توجه به اندازه شرکت و ریسک‌های اصلی، دامنه و دفعات مناسب را پیشنهاد می‌دهیم.
